ข้าวปิ่นแก้ว

ชื่อพันธุ์	-	ปิ่นแก้ว 56 (Pin Gaew 56)
ชนิด	-	ข้าวเจ้า
ประวัติพันธุ์	-	เป็นข้าวที่ชนะการประกวดในปี พ.ศ.2498 จึงได้นำรวงมาปลูกแบบรวงต่อแถวแล้ว คัดเลือกรวงที่ดีที่สุด ไปปลูกเปรียบเทียบพันธุ์ในสถานีทดลองข้าว แล้วนำไปปลูก เปรียบเทียบพันธุ์ท้องถิ่น คัดได้สายพันธุ์ที่ 56
การรับรองพันธุ์	-	คณะกรรมการพิจารณาพันธุ์ ให้ใช้ขยายพันธุ์ เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2502

 

ลักษณะประจำพันธุ์	-	เป็นข้าวเจ้าพันธุ์พื้นเมือง สามารถขึ้นน้ำได้ในระดับน้ำไม่เกิน 5 เมตร
	-	ไวต่อช่วงแสง
	-	อายุเก็บเกี่ยว ประมาณ 29 ธันวาคม
	-	ลำต้นสูง ใบยาวสีเขียว ลำต้นและกาบใบสีเขียวอ่อน แตกกอปานกลาง มีความสามารถในการขึ้นน้ำได้ดี เหมาะที่จะปลูกในที่นาลุ่ม ระดับน้ำลึกประมาณ 1- 4 เมตร และน้ำแห้งช้า
	-	ข้าวเปลือกสีฟาง
	-	ระยะพักตัวของเมล็ดประมาณ 4 สัปดาห์
	-	เมล็ดข้าวกล้อง กว้าง x ยาว x หนา = 2.2 x 7.4 x 1.7 มิลลิเมตร
	-	ปริมาณ อมิโลส 23 – 31 %
	-	คุณภาพข้าวสุก ร่วน แข็ง
ผลผลิต	-	ประมาณ 362 กิโลกรัมต่อไร่
ลักษณะเด่น	-	มีความสามารถในการแตกแขนง และแตกรากที่ข้อเหนือผิวดินในน้ำ และมีการชูรวงดี
	-	คุณภาพการสี ข้าวสารใสแกร่ง
	-	ทนน้ำลึกได้ดี (ไม่เกิน 5 เมตร)
ข้อควรระวัง	-	ไม่ต้านทานโรคขอบใบแห้ง โรคไหม้ โรคใบสีส้ม โรคกาบใบเน่า โรคใบหงิก
	-	ไม่ต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เพลิ้ยจักจั่นสีเขียว หนอนกอ และแมลงบั่ว
	-	ผลผลิตค่อนข้างต่ำ
พื้นที่แนะนำ	-	พื้นที่ข้าวขึ้นน้ำในภาคกลาง

ประวัติศาสตร์การประกวดข้าวโลกครั้งแรกที่เมืองเรจิน่า ประเทศแคนาดา เมื่อปี 2476 จบลงแบบกระท่อนกระแท่น หากกรมการข้าว พอมีข้อมูลเรื่องนี้ช่วยส่งมาให้ด้วยจักเป็นพระคุณยิ่ง

เรากลับมาที่พันธุ์ข้าวปิ่นแก้ว งานปรับปรุงพันธุ์ข้าวนาสวน เริ่มในช่วงปี 2464-2465 ด้วยการรวบรวมข้าวพันธุ์ดีทั่วประเทศ โดยสมุหเทศาภิบาล 18 มณฑลส่งตัวอย่างข้าวที่ราษฎรในพื้นที่นั้นๆนิยมปลูก ใช้เวลารวบรวม 2 ปี ได้พันธุ์ข้าว 4,764 ตัวอย่าง คัดเลือกตัวอย่างที่มีลักษณะดี 482 ตัวอย่างมาปลูก และคัดเลือกสายพันธุ์บริสุทธิ์ ได้ข้าวพันธุ์ดี 8 พันธุ์

ได้แก่ พวงเงิน พวงระย้าดำ ขาวทดลอง ขาวจำปาซ้อน ปิ่นแก้ว บางพระ น้ำดอกไม้ และนางตานี

ข้าวปิ่นแก้วมีบทบาทสำคัญ เมื่อมีการกล่าวหาข้าวไทยด้อยคุณภาพในปี 2470 ทำให้ขายข้าวไม่ได้ราคา มีการประชุมผู้เกี่ยวข้องและตกลงคัดเลือกข้าวปิ่นแก้วเป็นข้าวพันธุ์ตัวอย่างมาตรฐานข้าวไทยเพื่อการส่งออก

ลักษณะของข้าวปิ่นแก้ว เมล็ดยาว เนื้อแข็งเป็นมันเลื่อม ไม่เป็นท้องไข่ เปลือกบาง เมล็ดไม่บิด ไม่โค้ง ไม่มีเมล็ดแดงปน และมีน้ำหนักดี

ข้าวเปลือก ยาว 10.82 มม. กว้าง 2.82 มม. หนา 2.12 มม. ข้าวกล้อง ยาว 8.39 มม. กว้าง 2.35 มม. หนา 1.89 มม.

คนที่ปรับปรุงพันธุ์ข้าวปิ่นแก้วคือ คุณตริ มิลินทสูต ใช้สถานีทดลองคลองรังสิต ปรับปรุงพันธุ์นานถึง 12 ปี

คุณตริ มิลินทสูต เป็นใคร

คุณตริเป็นนักเรียนทุนกรมเพาะปลูก ไปเรียนวิชาการแผนที่ และวิชาเกษตร ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา ถือเป็นนักเรียนทุนหลวงคนแรกที่ได้ไปศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยคอร์แนล กลับมารับราชการที่กรมทดน้ำก่อน แล้วจึงมาเป็นหัวหน้าสถานีทดลองคลองรังสิต ซึ่งเป็นสถานีทดลองข้าวแห่งแรกของประเทศไทย

คนไทย รวมทั้งผม แทบไม่รู้จักคุณตริ นักปรับปรุงพันธุ์ข้าวปิ่นแก้ว ผู้วางรากฐานสถานีทดลองข้าวแห่งแรก รวมทั้งยังทำลายความภาคภูมิใจของคุณตริที่ไม่อาจรักษาพันธุกรรมข้าวปิ่นแก้วได้

คงไม่ต่างจากผู้ปรับปรุงพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ที่หาคนรู้จักได้ยาก ทั้งที่ขายในประเทศ และส่งออกมูลค่ามหาศาล

เราน่าจะทบทวนเรื่องอย่างนี้บ้าง เชิดชูคนดีที่ทำคุณประโยชน์แก่บ้านเมืองอย่างจริงจัง แทนการไปทำอย่างอื่นที่ไม่ค่อยได้เรื่องได้ราว

ผมเขียนถึงคุณตริ มิลินทสูต อย่างน้อยลูกหลานเหลนมิลินทสูตอ่านแล้วคงรู้สึกภูมิใจต่อบรรพบุรุษที่ได้ชื่อว่าเป็นคนทำคุณงามความดีแก่บ้านเมือง และได้พระราชทานยศเป็นพระยาโภชากร